Oude, antieke cementtegels
Het productieproces van de oude,antieke cementtegels ging als volgt: men bracht een onderlaag aan van cement, daarop werd een marmerpoeder met een kleur gemengd en vervolgens werden de antieke cementtegels onder hoge druk geperst. De meest voorkomende afmetingen van deze antieke cementtegels zijn 17x17 cm en 20x20 cm. Oude,antieke cementtegels zijn niet geschikt voor buitengebruik. Daarvoor moet men de antieke keramische vloer-tegels nemen.
Oude antieke tegels zijn handgemaakte tegels die stuk voor stuk uniek zijn en dus geringe imperfecties kunnen vertonen zoals kleurverschil, kleine afwijkingen in vorm, patroon en kleur. Antieke tegels kunnen ook vaak kleine beschadigingen hebben aan de zijden en hoeken. Deze minimale imperfecties maken dat een oude antieke vloer uniek is die in de loop der jaren, door het gebruik, meer en meer charme heeft gekregen.
Geschiedenis van de oude antieke cementtegels
Oude en antieke bouwmaterialen zijn al jaren aan een opmars bezig. Oude en antieke tegels vinden hun weg naar een nieuwe bestemming. Hieronder volgt een korte omschrijving van de productie van de oude en antieke cementtegels van toen.
De gegoten en drooggeperste oude en antieke vloertegels
Naast de oude antieke keramische vloertegels ontwikkelde men ook de ingelegde gekleurde antieke cementtegels. Mede door hun gunstige prijs-kwaliteit verhouding werden deze oude cementtegels ook internationaal een veelgevraagd Belgisch product.De eerste oude en antieke cementtegels werden omstreeks 1840 in Gent gemaakt. Daarbij maakte men in het begin gebruik van een houten mal waarin het gekleurde cement werd gegoten. Deze eerste oude, antieke vloertegels bestonden uit 1 kleur. Antieke cementtegels maken met een patroon erin was immers veel te duur door het arbeidsintensieve proces. Pas later ,door de invoering van bv mechanische en hydraulische persen ,was men in staat om oude cementtegels te produceren die er niet alleen mooi uitzagen, maar ook konden concureren met de antieke keramische tegels of met oude mozaiekvloeren.
Opgericht in 1848 behoorde het Manufacture de Carrelage T.Picha & Cie te Gent tot de eerste cementtegel fabriek die volgens een eigen proces startte met de fabricage van eenvoudige gegoten oude antieke cementtegels. De doorbraak in de productie van antieke cementtegels kwam echter van de fabriek Les Usines a carreaux en ciment Fieve & Cruls.Opgericht in 1871 te Gent, vervaardigde deze cementtegel fabriek als eerste Belgische fabriek drooggeperste oude en antieke cementtegels die als eerste konden wedijveren met de oude en antieke keramische vloertegels. Natuurlijk werd de concurrentie groot op de markt voor de productie van deze antieke cementtegels, vandaar dat er nog vele cementtegel fabrieken hun deuren zouden openen. Voorbeelden van deze antieke cementtegel fabrieken zijn oa: antieke cementtegel fabriek Fabrique de carreaux en ciment Dutry-Massy, antieke cementtegel fabriek Fabrique de dalles en ciment unis a incrustations Ch. Eggermont et soeur en de antieke cementtegels fabrieken van Leon de Smet en Van Overstraeten & Cie. Onstaan vanuit Gent zouden dus later in heel Belgie oude en antieke cementtegels worden gefabriceerd.
Oude en antieke cementtegels waren antieke vloertegels die over het algemeen minder slijtvast waren dan de antieke keramische tegels, maar ze waren wel minder prijzig en moelijk van elkaar te onderscheiden. De motieven van deze antieke tegels liepen vaak gelijk. Antieke motieftegels in al hun vormen en patronen werden zowel uitgevoerd in antieke cementtegels als antieke keramische tegels. Het was dan ook voor een leek moeilijk om deze twee typen oude en antieke tegels van elkaar te onderscheiden. Daarom namen handelaren in deze oude en antieke bouwmaterialen vaak beide soorten antieke tegels in hun assortiment op. Men onderscheidde bijvoorbeeld verschillende motieven: antieke Jugendstil cementtegels,oude art nouveau cementtegels en antieke art deco cementtegels.
Nagenoeg alle cementtegel fabrieken exporteerden een groot deel van hun voorraden oude en antieke cementtegels. Deze oude cementtegels werden niet alleen naar de buurlanden uitgevoerd: Nederland, Frankrijk,Duitsland. Antieke cementtegels werden zowat over de gehele wereld verspreid. Vandaag de dag komt Floorz-antieke tegels deze antieke cementtegels, tijdens haar zoektochten door Belgie en Frankrijk, nog steeds tegen in bijvoorbeeld musea,restaurants,bakkerijen en bibliotheken.
Uit bovenstaand verhaal valt af te leiden dat de productie van oude en antieke cementtegels in Belgie na ongeveer 1880 tot grote bloei kwam. Dat kon slechts mogelijk zijn tijdens economische gunstige omstandigheden. De productie van oude en antieke cementtegels was immers een kostbare aangelegenheid. Een gemiddelde werknemer produceerde per dag ongeveer 4 vierkante meter aan oude en antieke cementtegels. Het is dan ook niet gek dat Floorz-antieke tegels deze oude tegels vaak recupereert uit woonhuizen van de gegoede middenklasse of gebouwen waarin het gebruik van deze oude,antieke tegels een meerwaarde bood. Bijvoorbeeld een hygienische meerwaarde; deze oude motieftegels waren niet alleen mooi als decoratie, maar ook bijzonder praktisch in bijvoorbeeld bakkerijen,viswinkels,restaurants en dergelijke.
Ook opvallend is het dat de producenten van deze oude en antieke vloertegels de meeste diverse stijlen in hun catalogi aanboden. Zowel antieke Jugendstil tegels of oude art nouveau tegels, alsmede antieke art deco tegels werden tegelijkertijd aangeboden. Commercieel gezien natuurlijk een slim standpunt. Voor het ontwerpen van deze antieke motieftegels hadden de producenten de beschikking over eigen decoratieateliers. Ook werden extern ontwerpers aangetrokken zoals schilders of beeldhouwers om deze antieke tegels van hun motieven te voorzien.
Cementtegels heden ten dage
Cementtegels worden ook nu nog geproduceerd. Deze motieftegels in cement kan men indelen naar het land van herkomst. De bekendste cementtegels zijn:
-Portugese cementtegels,Portugese tegels,Portugese vloertegels
-Marokkaanse cementtegels,Marokkaanse tegels, Marokkaanse vloertegels
-Spaanse cementtegels
-Italiaanse cementtegels
-Oosterse cementtegels zoals bijvoorbeeld uit Thailand.
Het verschil tussen deze motieftegels in cement zit hem vooral in de kwaliteit van de cementtegels. Marokkaanse cementtegels bijvoorbeeld zijn vaak iets dunner en men gebruikt een mindere kwaliteit marmerpoeder. Daardoor zijn de Marokkaanse cementtegels een stuk gevoeliger voor vlekken en vuil ten aanzien van de Portugese tegels. Ook valt het gebruik van deze cementtegels in combinatie met vloerverwarming af te raden. Bij de oude antieke motieftegels is dit overigens geen enkel probleem.De Portugese vloertegels daarentegen zijn meestal wat dikker, het oppervlak is gladder en het motief op deze motieftegels is strakker.
Het fabricageproces van een moderne motieftegel is al eeuwenoud en praktisch hetzelfde als bij de oude antieke cementtegels. Ook bij de nieuwe motieftegels wordt een cementmengsel in een tegelmal gestrooid. Daarop komt een motiefmal met het gewenste patroon. In deze motiefmal wordt een mengsel van vloeibaar marmerpoeder gegoten. Zodra alle figuren zijn ingekleurd wordt de motiefmal verwijderd en wordt het geheel onder hoge druk samengeperst. Het resultaat: een cementtegel.Deze motieftegels ondergaan na persing nog wat behandeling alvorens ze klaar zijn voor gebruik. Net zoals bij de oude antieke cementtegels zijn de mogelijkheden in motieven en vormen eindeloos. Vaak wordt een nieuwe cementtegel nagemaakt naar patroon van de oude antieke cementtegels. Ook in deze nieuwe motieftegels vindt men de patronen terug naar voorbeeld van de antieke Jugendstil tegels,oude antieke art nouveau tegels of oude antieke art deco tegels. Maar zelfs dat is niet genoeg. Tegenwoordig kun je een cementtegel laten maken naar eigen ontwerp. Je neemt als het ware de functie over van het decoratieatelier dat de ontwerpen maakte van de oude en antieke motieftegels. U zult begrijpen dat er aan deze zelf ontworpen motieftegels een prijskaartje hangt. Deze motieftegels zullen duurder zijn dan de oude antieke motieftegels. Ook qua vormen en maten is er met de nieuwe cementtegel bijna alles mogelijk. U kunt kiezen uit een veel groter assortiment aan kleuren dan bij de oude antieke motieftegels. De maten van de nieuwe cementtegel varieert van 5x5 tot 30x30 cm. Een zeshoekige,achthoekige of zelfs ronde cementtegel is tegenwoordig verkrijgbaar.
Portugese tegels, ook bekend als Portuges cementtegels , zijn van oorsprong een Andalusische kunstvorm. De kunst van het schilderen van gepolijste tegels werd waarschijnlijk door de Moren van Perzie naar het Portugese schiereiland overgebracht. De Portugese tegels hebben als basis een cementen onderlaag waarop een marmerpoeder met wat pigmentkleuren wordt toegevoegd. Aangezien de basis cement is, kwam men dan ook tot de toepasselijke roepnaam: Portugese cementtegels.
Portugese tegels kunnen zowel binnenshuis als buitenshuis worden gebruikt en zijn in alle kleuren en vormen beschikbaar. De Portugese tegels worden ook vaak als basis van een mozaieken muur of vloer gebruikt en geven de ruimte een exotisch,kleurrijk en zeer aantrekkelijk uitzicht. Op dit moment komen de Portugese tegels vooral voor in iets oudere Belgische en Franse huizen. Maar de Portugese tegels zijn terug in opmars en er zijn verscheidene tegelfabrikanten die zich terug op de traditionele Portugese cementtegels hebben geworpen.
Meer informatie over antieke tegels:
Wilt u een idee krijgen hoe deze antieke tegels zijn vervaardigd, brengt u dan eens een bezoekje aan het bedrijf Impermo in Sint-Truiden. De huidige functie is een groothandel in vloer - en wandtegels , maar vroeger werden hier jaren 30 tegels vervaardigd.Dit bedrijf was gespecialiseerd in de productie van de antieke cementtegel.
Vlak na de Eerste Wereldoorlog begon Ferdinand Stultjens met de productie van cementtegels. Hij kocht een tweedehands tegelpers omdat hij dacht dat de vraag naar oude bouwmaterialen toe zou nemen na het beeindigen van de oorlog. Ferdinand overleed echter kort nadat de fabricage van deze antieke cementtegels goed en wel op gang was gekomen. Zijn 4 zonen namen nu de productie van deze cementtegels voor hun rekening. De visie van de stichter bleek een goede te zijn. Cementtegels werden een veelgevraagd product en voortdurend werden er nieuwe machines aangekocht om zo de productie van de cementtegels uit te breiden. Impermo was een van de eerste Belgische bedrijven die is begonnen met de grootschalige productie van cementtegels met marmerkorrel. Vanaf 1931 zou Impermo als eerste in Belgie starten met het verwerken van witte cement in hun cementtegels.In 1932 legde een brand de productie van de antieke cementtegels tijdelijk stil, maar al spoedig volgde de wederopbouw waardoor de productie van de antieke cementtegels weer op gang kwam. Tijdens de oorlogsjaren kwam de verkoop van de antieke cementtegels op een laag pitje te staan.De bloeiperiode voor de cementtegels lag dan ook tussen 1950 en 1970. Daarna werden deze antieke cementtegels veel gebruikt voor garage- en keldervloeren. In 1990 valt dan ook het doek wat betreft de fabricage van de cementtegels. De familie Stultjens is nog steeds eigenaar van de voormalige cementtegel fabriek en heeft gewerkt aan het opzetten van een klein cementtegel museum.Aan de hand van antieke cementtegels,oude cementtegel persen, catalogi van deze antieke vloertegels, foto's enz., komt een stukje geschiedenis van de productie van antieke cementtegels weer een beetje tot leven.